Icoon Technologie

Zelf (deep) fake nieuws maken

Zelf aan de slag met AI-tools om (deep)fake nieuws te maken. 

Waarom?

Wat moet je nog geloven in een wereld die overspoeld wordt door (deep) fake nieuws? Denk aan de nepvideo op Facebook van president Zelenksi waarin we hem horen vertellen dat hij zich overgeeft aan de Russen (Bright, RTL Nieuws, 2022). De video werd snel aangemerkt als nep en verwijderd van het platform, maar dergelijke content kan serieuze consequenties hebben, zeker wanneer de video niet van echt te onderscheiden is. 

In het debat over nepnieuws wordt vaak
debunking (achteraf aantonen dat iets feitelijk niet klopt) genoemd als mogelijk bestrijdingsmiddel. Maar uit onderzoek van de University of Cambridge (University of Cambridge, 2021) blijkt dat wanneer mensen een bericht eenmaal geloven het moeilijk is ze te overtuigen van het tegendeel, ook al toon je dit aan. Dit onderzoek stelt dat het beter is om prebunking toe te passen. Prebunking is het vooraf leren herkennen van nepnieuws, waardoor je het meteen aanmerkt als nep. Voorkomen is beter dan genezen dus. 

En dat is precies wat wij in deze werkvorm ook gaan doen! De studenten krijgen de opdracht om nepnieuws te bedenken en dit met verschillende AI-tools uit te werken. Alles wat zij doen wordt nep, van de inhoud tot de tekst en het beeld. Het doel is dat zij hierdoor leren hoe gemakkelijk het is om zelf (deep) fake nieuws te maken en het daardoor ook eerder zullen herkennen.

Wat?

Didactiek
Competentie: 
ethische sensitiviteit
Thema: technologie
Leerdoel: het leren herkennen van (deep) fake news door dit zelf te bedenken en creëren 

Wie, waar, hoe lang
Aantal studenten: tussen de 5 en 30 studenten
Lokaal: standaard lokaal
Tijd: 50 – 75 minuten
(10 – 15 minuten per stap)

Meer weten over dit onderwerp
Site
DROG, organisatie gespecialiseerd in desinformatie:
 https://drog.group/

Artikelen
Zelf nepnieuws maken om het daarna beter te herkennen – dat lijkt te werken
(2018) door Rudy Bouma voor Nieuwsuur:
https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2212019-zelf-nepnieuws-maken-om-het-daarna-beter-te-herkennen-dat-lijkt-te-werken


Pre-bunk tactics reduces public susceptibility to COVID-19 conspiracies and falshoods, study finds
(2021) van The University of Cambridge:
https://www.cam.ac.uk/research/news/pre-bunk-tactics-reduce-public-susceptibility-to-covid-19-conspiracies-and-falsehoods-study-finds

Video
The vaccine for fake news (2021) van The University of Cambridge:
https://www.youtube.com/watch?v=Jqt7B857ooM

Documentaire
Deep Fake News (2018) Tegenlicht: https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2018-2019/deep-fake-news.html

Hoe?

Stap 1 
Vertel de studenten eerst over het waarom van deze opdracht. 

Stap 2
Vraag de studenten om groepjes van maximaal 5 personen te vormen. Geef ze vervolgens de opdracht om naar een nieuwssite naar keuze te gaan. De bedoeling is dat ze zoeken naar een interessant onderwerp voor een nieuwsartikel. 

Geef ze de tip (van desinformatie-organisatie DROG) om vooral te kiezen voor een onderwerp waarin twee of meer groepen in de samenleving (bijvoorbeeld links en rechts) tegenover elkaar staan. Polarisatie leent zich namelijk perfect voor nepnieuws!

Nu wordt het tijd om de inhoud van het artikel en een pakkende titel te bedenken. 

Vertel de studenten dat zij alle trucjes van clickbait uit de kast mogen halen, zoals:
– Gebruik de overtreffende trap (De allergrootste leugens van Baudet ontmaskerd…)
– Maak nieuwsgierig (Ontdek de échte waarheid achter het succes van fitgirls..)
– Gebruik rijtjes (Zeven redenen waarom je Groenlinks-PvdA nooit moet geloven…)
– Beloof grootse dingen (De mythe van Rutte’s geheugenverlies ontkracht in 3 minuten…)
– Beweer het tegendeel (Waarom de hele dag scrollen juist goed is voor je intelligentie..)
– Lieg (Elon Musk geeft lectorale rede op eindejaarsevent Hva…)
Kortom: maak het zo sensationeel mogelijk, waardoor je de grootste kans hebt dat het viraal gaat. 
(Bron: https://pittigbakkie.nl/blog/de-33-beste-clickbait-titels-voor-je-nieuwe-blog/) 

Stap 3
Nu de inhoud is vastgesteld is het tijd om het nieuws te creëren. En dat doen we als internettrollen natuurlijk niet zelf. We laten ons nepnieuws gewoon maken door de bestaande AI-tools. Laten we beginnen met de tekst. Geef de studenten de opdracht om de tekst van hun artikel te laten schrijven door ChatGPT, Bard of een andere AI text generator. 

Het is heel simpel: je vraagt de tool een artikel te creëren met de verzonnen titel en binnen een paar seconden heb je resultaat. Het is echt schokkend eenvoudig en deze tools schrijven alles wat je vraagt. Behalve wanneer je letterlijk vraagt om nepnieuws voor je te schrijven, dan krijg je namelijk het antwoord dat dat onethisch is…

Stap 4 
Een beetje nepnieuws wordt natuurlijk voorzien van spectaculair beeld. Maar ook dat gaan we niet zelf creëren. Daar hebben we immers legio beeldgenerator-tools voor. De studenten kunnen kiezen of zij voor stilstaand beeld of een deepfake-video gaan. 

De volgende AI-tools zijn gratis:
– Afbeeldingen: Deep AI, Freepik.com, Crayon, etc.
– Deepfake-video’s: MyHeritageDeep Fakes WebDeepBrain, etc. 

Dit is een allesbehalve volledige lijst. Er komen elke dag nieuwe tools bij. Vraag de studenten ook zelf op onderzoek uit te gaan. 

Het is de bedoeling dat zij beeld (laten) creëren dat hun tekst ondersteunt. Dit is iets lastiger dan het laten schrijven van een nepbericht. Je moet een beetje experimenteren met het geven van de juiste prompt (opdracht aan de AI-tool). 

Stap 5
Nu is het tijd voor de studenten om hun creaties aan elkaar te laten zien. Geef ieder groepje de gelegenheid om voor de klas hun nepnieuws te presenteren. Vraag naar de keuzes die zij hebben gemaakt voor de inhoud, de tekst en het beeld. 

Laat de andere studenten reageren en feedback geven. Help ze op weg door vragen te stellen als: zou jij het nepnieuws geloven als je het online zou zijn tegengekomen? Waarom wel of niet? Versterkt het beeld de tekst? Zou je erop reageren? En zo ja, op welke manier? Zou je het delen met je vrienden?

Bonus 
In deze werkvorm gaan we de nepberichten niet echt verspreiden. Toch is ook dit een goede methode om nepnieuws beter te leren herkennen. Organisatie DROG laat de middelbare scholieren in workshops oefenen met het publiceren van nepnieuws om te ervaren hoe snel het zich kan verspreiden. Dit nieuws verdwijnt vervolgens weer na 24 uur. 

Wij hebben daar in deze werkvorm geen tijd meer voor, maar gelukkig zijn er een aantal simulatie-games ontwikkeld waarmee je de verspreiding van nepnieuws toch kunt ervaren. Heel leerzaam (en ook leuk!) om te doen. 
Deze games zijn beschikbaar:
Bad news: https://www.getbadnews.com/nl/intro
Harmony Square: https://harmonysquare.game/nl
Go viral: https://www.goviralgame.com/books/go-viral

Scroll to Top