Icoon Gebruiker Centraal

Ethische stellingen

Neem positie in bij stellingen over de relatie tussen mens en platform. 

Waarom?

In deze werkvorm onderzoeken we de relatie tussen platformen en hun gebruikers. We gaan in op stellingen over wat platformen doen met onze data om ons precies te laten zien waar we gevoelig voor zijn. We bespreken hoe ze ons hooked houden met allerlei slimme beïnvloedingstrucjes en ons stimuleren bepaald gedrag te vertonen (van urenlang scrollen tot het stemmen op een bepaalde partij).

En we discussiëren ook over ons aandeel daarin. Want zonder gebruikers geen succesvolle platformen. Wij maken met z’n allen volop gebruik van de ‘gratis’ mogelijkheden om content te bekijken en creëren en verdienen ondertussen korting op onze zorgverzekering door nog eens een extra rondje te lopen. We maken ons niet al te veel zorgen over onze privacy, want we hebben niets te verbergen, toch?

Als gebruiker ben je je vaak niet zo bewust van de wisselwerking tussen jou en platformen. Maar als je straks als professional aan de slag gaat is het wél heel belangrijk dat je weet hoe deze interactie werkt. De kans is groot dat onze studenten straks bij een platform gaan werken of bij een organisatie die met platformen werkt (door bijvoorbeeld te adverteren). Een eigen visie is dan onmisbaar.

Wat?

Didactiek
Competentie: 
ethische sensitiviteit
Thema: mens centraal
Leerdoel: bewustwording van de relatie tussen platformen en gebruikers en een eigen visie ontwikkelen over verantwoordelijkheid en invloed

Wie, waar, hoe lang
Aantal studenten: tussen de 10 en 30
Lokaal: standaard lokaal
Tijd: 50 – 75 minuten
(10 – 15 minuten per stap)

Meer weten over deze onderwerpen
Artikelen
Geld verdienen met sporten: verzekeraar geeft geld terug als je beweegt(2019) van RTL Nieuws:
https://www.rtlnieuws.nl/editienl/artikel/4934946/geld-verdienen-sporten-zorgverzekering-verzekeraar

Who is responsible to tackle fake news on social media?
(2020) van Echo Wang op Medium:
https://medium.com/marketing-in-the-age-of-digital/who-is-responsible-to-tackle-fake-news-on-social-media-390d97ad1b9

Judith vroeg haar data op bij Tinder en kreeg 800 pagina’s terug (2017) van NPO 3: 
https://npo.nl/npo3/judith-vroeg-haar-data-op-bij-tinder-en-kreeg-800-pagina-s-terug

The power of nudges, for good and bad
(2015) van Richard Thaler in The New York Times:
https://www.nytimes.com/2015/11/01/upshot/the-power-of-nudges-for-good-and-bad.html


The overlooked digital ecological footprint
(2021) van Anna Bartholomew op The Sustainable Age:
https://www.thesustainableage.com/post/the-overlooked-digital-ecological-footprint


How are educators reacting to ChatGPT?
(2023) van Cindy Gordon op Forbes:
https://www.forbes.com/sites/cindygordon/2023/04/30/how-are-educators-reacting-to-chat-gpt/?sh=2b9ae332f1ca

Deepfake: door de bril van het portretrecht bekeken (2021) van Romée van den Boom op Lawfox Advocaten:
https://lawfox.nl/blog/deepfake-door-de-bril-van-het-portretrecht-bekeken/

Video
Kijkt CHINA mee met jouw TikTok? De waarheid over TikTok
(2020) van NOS Stories:
https://www.youtube.com/watch?v=qczB-iaQoP

 

Hoe?

Stap 1 
Vertel de studenten over het waarom van deze opdracht. 

Stap 2 
Vraag de studenten om te gaan staan. Leg uit dat je verschillende stellingen aan hen voor zal leggen en dat zij mogen bepalen of ze het met de stelling eens, oneens of ergens daartussenin zijn. 

Vertel dat de ene kant van het klaslokaal staat voor eens, de kant daartegenover voor oneens en het midden voor neutraal. 

Behandel een voor een de stellingen hieronder (je kunt uiteraard ook andere relevante stellingen bedenken) en vraag de studenten te gaan staan op de plaats van hun mening. 

Stellingen:

  1. TikTok mag best mijn persoonlijke data verzamelen. De voordelen wegen op tegen de nadelen.
  2. Ik vind het goed als je korting kunt krijgen bij je verzekering door te sporten (je toont dit aan in een sport-app).
  3. Ik vind het prima als de docent kan zien wat ik wel en niet heb geopend op Brightspace. 
  4. Makers zijn verantwoordelijk voor nepnieuws, niet de platformen.
  5. Het is prima dat Tinder al mijn conversaties bewaart.
  6. Ik vind dat platformen een negatieve invloed hebben op mijn sociale leven. 
  7. Ik vind het goed als apps trucjes inzetten om mij iets goeds te laten doen (yoga, een taal leren, sport etc.)
  8. Ik vind dat ik door gebruik te maken van platformen mede verantwoordelijk ben voor hun eco-footprint.
  9. Ik vind dat je als student niet afgerekend mag worden op het gebruik van AI-tools, zoals ChatGPT, bij het maken van je studie-opdrachten. 
  10. De creatie en verspreiding van deepfakes moet kunnen. Dit valt onder de vrijheid van meningsuiting. 

Vraag na iedere stelling aan verschillende studenten waarom zij zijn gaan staan waar zij staan. Vraag bij voorkeur eerst iemand die helemaal aan de ene kant van de ruimte staat en dan iemand die helemaal aan de andere kant van de ruimte staat. 

Besteed ook aandacht aan de mensen die ‘neutraal’ hebben gekozen en vraag waarom zij hiervoor hebben gekozen. Als blijkt dat een gebrek aan kennis over het onderwerp de reden is, vraag dan iemand die wel duidelijk stelling heeft genomen om meer uitleg te geven. 

Stap 3 
Geef de studenten nu de tijd om in groepjes van ongeveer 5 personen zelf stellingen te bedenken. Deze mogen over van alles gaan (denk aan verslaving, manipulatie, privacy, zelfbeeld, duurzaamheid etc.), als ze maar slaan op de interactie tussen platformen en gebruikers en er een discussie kan ontstaan over de verantwoordelijkheid. 

Stap 4 
Geef steeds een groepje de kans om een stelling voor te leggen. De andere studenten mogen weer in de ruimte gaan staan om aan te geven of zij het eens of oneens zijn met de stelling of dat zij neutraal zijn. Geef weer steeds een paar mensen het woord om hun mening toe te lichten. 

Stap 5 
Vraag de studenten weer te gaan zitten en neem nog even de tijd om met hen in gesprek te gaan over hoe zij de opdracht hebben ervaren. Zijn zij anders gaan denken over de interactie tussen platformen en gebruikers? Hoe hebben ze het ervaren dat over sommige stellingen de meningen uiteenliepen?  Hoe kijken zij aan tegen hun eigen rol, invloed en verantwoordelijkheid en hoe denken zij als professional rekening te houden met de wisselwerking tussen gebruikers en platformen?door t

Scroll to Top