Icoon waardensysteem

Publieke businessmodellen

Ontdek de mogelijkheden van het Triple Layered Business Model voor platformen. 

Waarom?

Flitsbezorgers die je van je sokken rijden omdat zij hun target moeten halen en die, als ze onverhoopt zelf hun been breken, geen recht hebben op ziektekosten. Lokale taxichauffeurs die niet rond kunnen komen doordat zij niet kunnen opboksen tegen de lage prijzen van hun Uber-collega’s. Studenten die geen betaalbare woning kunnen vinden omdat huiseigenaren tien keer zoveel kunnen verdienen via Airbnb. Slechts enkele voorbeelden van de collateral damage van de huidige platformsamenleving.  Toch is er tegelijkertijd sprake van een positieve trend: er zijn steeds meer voorbeelden van succesvolle platformen die hun businessmodel socialer inrichten en rekening houden met betrokkenen. Een mooi voorbeeld daarvan is Up&Go, een platformcoöperatie van schoonmakers in New York. De schoonmakers hadden er genoeg van om onder slechte werkomstandigheden hun vak uit te oefenen en verenigden zich (met succes!) in een collectief platform.

 

Een socialer platform begint echter bij een beter businessmodel en daarom maken we in deze werkvorm kennis met het Triple Layered Business Model. Dit is een model dat zich niet alleen op het economische aspect van een organisatie richt, maar ook op de impact op het klimaat en de sociale omgeving. De studenten krijgen de opdracht om een bestaand platform te kiezen, te onderzoeken wat de huidige misstanden zijn en hoe het Triple Layered Model zou kunnen helpen bij het creëren van een betere basis.

Wat?

Didactiek
Competentie: 
ethische creativiteit
Thema: waardensysteem EU
Leerdoel: kennismaken met het Triple Layered Business Model en dit uitwerken voor een bestaand platform 

Wie, waar, hoe lang
Aantal studenten: tussen de 2 en 30 studenten
Lokaal: standaard lokaal
Tijd: 50 – 75 minuten
(10 – 15 minuten per stap)

Voorbereiden en meenemen
A3-vellen papier
Post-its
Stiften

Meer weten over dit onderwerp
Site
Sustainable Business Model:
https://sustainablebusinessmodel.org/

Video
Stuck in the gig economy? Try platform-coops instead
(2021) van Trebor Scholz:
https://www.ted.com/talks/trebor_scholz_stuck_in_the_gig_economy_try_platform_co_ops_instead?language=en 

Artikelen
When someone hires me, they get the boss herself (2020) van Michaela Haas voor The New York Times:
https://www.nytimes.com/2020/07/07/opinion/gig-economy-immigrants-fair-wage.html

Spelbreker #2: Van deeleconomie naar gemeenschapseconomie (2022),
interview met Socrates Schouten, van Gijs Boerwinkel op Waag Future Lab:
https://waag.org/nl/article/spelbreker-2-van-deeleconomie-naar-gemeenschaps-economie/

Eerlijke ontwerpprincipes voor de platformen van de toekomst
(2017) van Maurits Kreijveld op Marketingfacts:
https://www.marketingfacts.nl/berichten/eerlijke-ontwerpprincipes-voor-de-platformen-van-de-toekomst/

Platform cooperatives like Stocksy have a purpose Uber and Airbnb never will
(2016) van Don Pontefract op Forbes:
https://www.forbes.com/sites/danpontefract/2016/10/01/platform-cooperatives-like-stocksy-have-a-purpose-uber-and-airbnb-never-will/?sh=26d12ce4f26b

Hoe?

Stap 1
Leg de studenten het waarom uit van deze opdracht.

Stap 2
Vraag de studenten nu om groepjes te vormen van maximaal 5 personen en deel grote vellen papier, post-its en stiften uit. 

Vertel dat zij de opdracht krijgen om het businessmodel van een bestaand platform te hervormen tot socialer model. Vraag de studenten een platform te kiezen dat zij interessant vinden. 

Ze mogen kiezen uit de volgende bestaande platformen (achter ieder platform een linkje naar een ingevuld Business Model Canvas): 
Airbnb: https://businessmodelanalyst.com/airbnb-business-model/
Uber: https://businessmodelanalyst.com/downloads/uber-business-model-canvas/
Thuisbezorgd of een andere bezorgdienst: 
https://medium.com/@RoderickH/deliveroo-is-it-delivering-eda0f1380e33
(van Thuisbezorgd is geen ingevuld BMC te vinden, maar deze van Deliveroo is vergelijkbaar)

Vraag de groepjes allereerst op zoek te gaan naar artikelen uit de media over hun platform en te noteren op een vel waar momenteel kritiek op is. Welke ongewenste impact heeft hun platform?

Stap 3
In deze stap gaan de studenten het huidige Business Model Canvas van hun platform onder de loep nemen. 

Vraag de studenten het canvas online op te zoeken en te exporteren naar een digitale tool, zoals Miro. 

Vraag de studenten nu de gevonden problemen bij stap 2 te verklaren vanuit het Business Model Canvas. Waarschijnlijk komen zij er vooral achter dat de onbedoelde negatieve effecten en de kosten daarvoor helemaal niet zijn opgenomen in het BMC. Dat kan zijn omdat dit geen kosten zijn die die je uit kunt drukken in geld of omdat het platform de kosten niet ziet als de eigen verantwoordelijkheid. Maar we gaan nu kijken hoe het platform zou zijn ingericht als het wel verantwoordelijkheid nam. 

Vertel de studenten nu over het Triple Layered Business Model. Dit model kent naast het bekende economische canvas (economic layer), ook nog een canvas voor de impact op het klimaat (environmental life cycle layer) en een canvas voor de sociale impact (social stakeholder layer). 

Stap 4
Vraag de studenten nu zelf aan de slag te gaan met de twee andere lagen van het Triple Layered Business Model Ze kunnen de canvassen hier vinden en op hun Miro-bord (of andere tool) plakken:
https://sustainablebusinessmodel.org/2015/04/17/the-triple-layered-business-model-canvas-a-tool-to-design-more-sustainable-business-models/

Vraag de studenten hun groepje op te delen, zodat de ene helft met de impact op het klimaat bezig kan zijn en de andere helft met de sociale impact. Vraag de studenten zoveel mogelijk verbeteringen te noteren in hun canvassen. 

Stap 5
Nu wordt het tijd om de verbeteringen te bespreken. Geef ieder groepje een paar minuten de tijd om hun canvassen te presenteren en in te gaan op deze vragen:
– Hoe ziet het klimaatcanvas eruit:
– Hoe ziet het socialstakeholder-canvas erui?
– Hoe zorgen de toevoegingen van de twee canvassen voor het (deels) oplossen van de huidige problemen?

Vraag de studenten tot slot wat zij hebben geleerd van deze opdracht en meenemen in hun studie of werk. 

Scroll to Top