Icoon Toekomst

Provoceren voor de toekomst

Maak kennis met speculative design en ontwerp een provocatieve campagne.

Waarom?

Als je wilt dat de toekomst er radicaal anders uit gaat zien, dan wordt het tijd om ook iets radicaal anders te doen in het heden. En dat kun je doen met speculative design, een vorm van critical design. Je ontwerpt  toekomstige producten of scenario’s, met als  doel een maatschappelijk issue op de kaart te zetten, om uiteindelijk iets te veranderen in het systeem. Speculative design is dus niet functioneel, maar werkt op de emotie van mensen en is meestal provocatief van aard. Het vraagt om een andere mindset dan het ontwerpen van een praktisch product – creatiever en meer out of the box – en een levendige fantasie over de toekomst. 

In deze werkvorm gaan we verschillende voorbeelden van speculative design bekijken om er vervolgens zelf mee aan de slag te gaan. Onze studenten zijn masters in het verbeelden van hun ideeën. Zij kunnen als geen ander omgaan met vormgevingstools en beheersen de kunst van storytelling. Dit maakt van hen de ideale groep om een provocatieve campagne te ontwerpen. Maar voordat zij dit kunnen doen moeten ze natuurlijk goed weten wat hun boodschap is, welk issue ze op de kaart gaan zetten en wie ze daarmee willen bereiken.

Wat?

Didactiek
Competentie: 
ethische creativiteit
Thema: toekomst
Leerdoel: een provocerende campagne bedenken met als doel een maatschappelijk issue aan de kaak te stellen. 

Wie, waar, hoe lang
Aantal studenten: tussen de 5 en 30 studenten
Lokaal: standaard lokaal
Tijd: 50 – 75 minuten
(10 – 15 minuten per stap)

Voorbereiden en meenemen
A3-vellen papier
Stiften

Meer weten over dit onderwerp
Boek
Future ethics
(2020) van Cennydd Bowles. Informatie op:
https://cennydd.com/future-ethics

Artikelen
The basics you need to know & understand about speculative design (2023) van Pradipto Chakrabarty via UX Planet op Medium:
https://uxplanet.org/the-basics-you-need-to-know-and-understand-about-speculative-design-8a8bf5be4162#:~:text=Speculative%20design%20is%20an%20approach,generate%20new%20ideas%20and%20solutions.

Design fiction: real solutions, unreal problems
(2020) van Josie Thaddeus-Johns voor The New York Times:
https://www.nytimes.com/2020/05/29/arts/design/design-fiction.html

Glimpses of future design in Black Mirror
(2019) van Shirin Khara op Medium:
https://medium.com/@shirinkhara/glimpses-of-futures-design-in-black-mirror-53d8746e04c9

Ethical design fiction, between storytelling and worldbuilding
(2017) van Thessa Jensen & Peter Vistisen in ORBIT Journal via Research Gate:
https://www.researchgate.net/publication/322690942_Ethical_Design_Fiction

Site
Provocatypes, a research method for a bright future van Irene Kamp:
https://irenekamp.github.io/provocatypes/

 

Hoe?

Stap 1 
Leg de studenten het waarom uit van deze oefening.

Stap 2
Geef verschillende voorbeelden van speculative design, bijvoorbeeld van  Behance: 
https://www.behance.net/search/projects?search=speculative+design 

En vraag de studenten of ze de studenten of ze de Netflix-serie Black Mirror kennen, een prachtig voorbeeld van speculative design over verschillende toekomsten waarin de mens, steeds op andere manieren, is doorgeslagen met technologie. Vraag de studenten of zij ook voorbeelden weten. 

Vertel dat speculative design meestal gaat over de relatie tussen mens, wetenschap en technologie. Het gaat vaak over een nachtmerrie-achtig toekomstbeeld over hoe de wereld eruit gaat zien als we doorgaan zoals we nu bezig zijn. Dit kan gaan over klimaatverandering, technologie, ongelijkheid tussen mensen, etc. 

Vraag de studenten groepjes te maken van maximaal 5 personen en deel papier en stiften uit. Vertel dat ze de opdracht krijgen om een provocatieve socialmediacampagne te ontwerpen over een onderwerp dat te maken heeft met platformen en technologie. Ze mogen zelf een onderwerp kiezen.

Laat ze daarom eerst brainstormen over gevolgen van de digitale samenleving die ze nu al zien (denk aan smartphoneverslaving, de snelle ontwikkeling van AI, een onrealistisch zelfbeeld door perfecte plaatjes en filters, beter online met elkaar kunnen praten dan in het echt, milieuvervuiling door platformen etc.).

Vraag de studenten uiteindelijk een onderwerp te kiezen en dit op hun vel te schrijven.

Stap 3
Nu de studenten een onderwerp hebben gekozen, is het tijd om te gaan fantaseren over de toekomst. Vraag ze na te denken over hoe het probleem er over 10, 20 of zelfs 50 jaar uit zal zien.

Moedig de studenten aan om hun fantasie de vrije loop te laten. Dat is het mooie van deze opdracht, de uitkomst hoeft niet realistisch te zijn. Vraag de studenten verschillende ideeën voor hun campagne op een vel papier te schrijven of te tekenen. 

Je kunt wel als tip geven dat ze eventueel naar best practices kunnen kijken. Je kunt vele mooie voorbeelden vinden als je zoekt op speculative design. Ook kun je tippen dat ze kunnen kijken wat trendwatchers of futurists voorspellen voor de toekomst.

Laat de studenten bedenken welk toekomstbeeld zij willen verbeelden voor hun campagne. 

Stap 4
Nu wordt het tijd om het campagne-idee uit te werken in de vorm van een of meerdere beelden. Vraag de studenten echt al wat digitaal in elkaar te zetten. De vorm is vrij. Het mag een beeld en een tekst zijn, maar bijvoorbeeld ook een moodboard dat de gewenste sfeer weergeeft. 

Vraag ook of zij in een zin willen noteren waar hun campagne over gaat. 

Stap 5 
In de laatste fase van de opdracht laten alle groepjes hun (aanzet tot een) provocatieve campagne zien. Geef ieder groepje kort de tijd om hun idee te presenteren en toe te lichten. Geef de andere studenten de gelegenheid om erop te reageren. Help ze op weg door vragen te stellen als:
– Komt de boodschap over? 
– Is het idee schokkend genoeg om indruk te maken? Zou je het delen als je het online tegenkwam?
– Is het toekomstbeeld voor te stellen?
Vraag tot slot wat de studenten van de opdracht meenemen in hun toekomstige werk. 

Scroll to Top